🟡 Maślak żółty

Gatunek tworzy mikoryzę wyłącznie z modrzewiem — europejskim, polskim, japońskim czy ich mieszańcami — dlatego znajdziesz go tylko tam, gdzie rośnie to drzewo: w borach mieszanych z domieszką modrzewia, w modrzewiowych alejach, parkach i nasadzeniach przydomowych, a nawet na skwerach. Ponieważ modrzew bywa masowo sadzony w szkółkach z zaszczepioną grzybnią maślaka, gatunek pojawia się też w miejscach z dala od naturalnych borów. Owocniki wyrastają od lipca do października, pojedynczo lub w grupach, czasem licznie wokół pojedynczego drzewa. W dobry sezon pod jednym starym modrzewiem można znaleźć nawet kilkadziesiąt owocników w różnym wieku — to jeden z niewielu grzybów, przy których warto wracać w to samo miejsce co kilka dni, bo grzybnia potrafi owocować falami przez cały sezon.

Kapelusz (4–15 cm) jest intensywnie złocistożółty do pomarańczowożółtego, czasem z rdzawymi odcieniami; powierzchnia jest śliska, oblepiona warstwą śluzu, który w słońcu wysycha na błyszczącą, lakierowaną skórkę — łatwo zdejmowalną. Trzon (4–15 cm) jest żółtawy, z charakterystycznym błoniastym PIERŚCIENIEM w górnej części, powyżej którego widać drobne, rdzawe kropkowanie. Pory są żółte do oliwkowożółtych, u dojrzałych owocników brązowawe, a przy nacisku brudnoróżowieją. Wysyp zarodników jest ochrowy, a same zarodniki wrzecionowate i gładkie, o wymiarach około 7–11 × 3–5 µm. To właśnie kombinacja: śliski żółty kapelusz + pierścień na trzonie + wyłączne sąsiedztwo modrzewia czyni ten gatunek jednym z najbezpieczniej rozpoznawalnych maślaków.

Realnym sobowtorem jest maślak lepki, zwany też sitarzem szarym (Suillus viscidus) — rośnie w tym samym siedlisku, pod modrzewiami, ale ma pory wyraźnie SZARE lub szarobrązowe (nigdy żółte) i bledszy, beżowo-oliwkowy kapelusz. Kolor porów to najszybszy test różnicujący oba gatunki na miejscu w lesie. Znacznie rzadszy jest maślak trydencki (Suillus tridentinus), o wyraźnie szorstkiej, łuskowatej powierzchni kapelusza. Z pospolitym maślakiem zwyczajnym (Suillus luteus), rosnącym pod sosną, pomyłka w lesie praktycznie nie zachodzi — inny, ciemniejszy, brązowoczerwony kapelusz i inne drzewo-gospodarz — ale sama nazwa bywa myląca dla początkujących, którzy słysząc „maślak” zakładają jeden gatunek. Żaden z wymienionych sobowtorów nie jest trujący — to wyłącznie różnice w jakości kulinarnej.

Zobacz też: Maślak zwyczajny

Ceniony za mięsisty miąższ o łagodnym, lekko słodkawo-orzechowym smaku; dobry do smażenia, duszenia, marynowania i mrożenia. Przed obróbką warto zdjąć śliską skórkę z kapelusza — poza estetyką ułatwia to trawienie i skraca czas gotowania. Starsze okazy o brązowiejących porach można jeszcze śmiało jeść, o ile pory nie są rozmiękłe i śluzowate. Sprawdza się też w zupie grzybowej, gdzie nadaje delikatnie orzechowy aromat — część kucharzy usuwa wtedy warstwę rurek u starszych owocników, by uniknąć śluzowatej konsystencji w gotowym daniu.