☠️ Strzępiak ceglasty

Rośnie pojedynczo lub w grupach na wapiennych, zasadowych glebach — w lasach liściastych pod bukami, lipami i dębami, ale równie chętnie w parkach miejskich, przy alejach i drogach, czyli w miejscach silnie przekształconych przez człowieka. Owocniki pojawiają się od maja do września, ze zdecydowaną przewagą wiosennej fali od maja do lipca — czyli w tym samym okresie i typie siedliska, w którym grzybiarze szukają jadalnej gęśnicy wiosennej.

Kapelusz (3–9 cm średnicy) jest początkowo czysto biały do kremowego, stożkowato-dzwonkowaty, z wiekiem spłaszcza się z wyraźnym garbkiem, a jego brzegi typowo pękają i strzępią się promieniście. Kluczowa cecha rozpoznawcza to przebarwienia: miąższ i powierzchnia kapelusza po dotknięciu, uszkodzeniu lub po prostu z wiekiem czerwienieją, przechodząc w ceglastą do cynobrowoczerwonej barwę — stąd nazwa gatunku. Blaszki są gęste, białawe, z wiekiem oliwkowo-rdzawe, również czerwieniejące po uszkodzeniu; wysyp zarodników ma barwę ochrowobrązową. Trzon (5–12 cm wysokości, 0,8–2 cm grubości) jest masywny, biały, z wiekiem różowiejący niemal do cynobru, bez pierścienia. Zwodniczy jest zapach — wyraźny, słodkawy, owocowy i całkiem przyjemny, co przeczy popularnemu mitowi, jakoby trujące grzyby „pachniały źle”.

Najgroźniejsza i najlepiej udokumentowana pomyłka dotyczy gęśnicy wiosennej (Calocybe gambosa) — jadalnego, cenionego grzyba rosnącego w tym samym sezonie i często w tych samych, skrajowych czy murawowych siedliskach. Młode owocniki obu gatunków bywają bardzo do siebie podobne z wyglądu. Rozstrzyga wysyp zarodników: u gęśnicy jest czysto biały, u strzępiaka ceglastego — ochrowobrązowy, dlatego przed zbiorem gęśnicy warto zrobić odbitkę zarodnikową. Pomocny jest też zapach: gęśnica pachnie świeżą mąką, strzępiak — słodkawo i owocowo. Druga, odwrotna pomyłka to sporadyczne mylenie z płachetką zwyczajną (Cortinarius caperatus) — jadalnym grzybem o zbliżonej, jasnej barwie blaszek, ale rosnącym w zupełnie innym środowisku (kwaśne lasy iglaste jesienią, nie wapienne lasy liściaste wiosną) i posiadającym prawdziwy, błoniasty pierścień na trzonie, którego strzępiak nie ma. Zasada dla każdego białawego, wiosennego grzyba spod liściastych drzew jest jedna: bez pewnej identyfikacji i sprawdzenia wysypu zarodników — zostaw go w miejscu.

Zobacz też: Płachetka zwyczajna

Nie dotyczy — gatunek śmiertelnie trujący. Muskaryna zawarta w strzępiaku ceglastym nie rozkłada się pod wpływem gotowania ani żadnej innej obróbki termicznej, a jej stężenie w tym gatunku należy do najwyższych spośród polskich grzybów kapeluszowych — znacząco przewyższa zawartość muskaryny w samym muchomorze czerwonym. Ten wpis służy wyłącznie rozpoznaniu gatunku, nie jego spożyciu.