🍊 Trzęsak pomarańczowy

Owocniki pojawiają się na obumarłych, ale wciąż okorowanych gałęziach drzew liściastych — najczęściej buka, dębu, olszy, grabu i leszczyny — przez cały rok, jednak najliczniej i najbardziej okazale jesienią, zimą i wiosną, gdy powietrze jest wilgotne. W czasie suszy owocnik gwałtownie się kurczy, twardnieje i ciemnieje, by po deszczu w ciągu kilku godzin odzyskać pierwotny kształt i połysk — dlatego ten sam okaz bywa mylnie brany za dwa różne grzyby w zależności od pogody. Gatunek jest w Polsce pospolity i nie figuruje w rejestrze grzybów zagrożonych.

Owocnik ma postać mózgowato pofałdowanej, płatowatej bryły o średnicy 2–5 cm, barwy od żółtej i złocistej po siarkowożółtą i pomarańczową, o lśniącej, śluzowatej powierzchni. Nie ma ani kapelusza, ani trzonu, ani wyraźnego spodu — cały owocnik to jedna galaretowata, półprzezroczysta masa. Biologicznie trzęsak nie rozkłada drewna bezpośrednio: jego grzybnia pasożytuje na grzybni innego grzyba, powłocznicy, rozwijającej się wewnątrz kory i drewna martwej gałęzi — sam trzęsak jest więc pasożytem pasożyta, a jego widoczny owocnik to tylko wierzchołek znacznie bardziej skomplikowanej zależności.

Nazwa trzęsak pomarańczowy bywa w polskich źródłach używana zamiennie dla dwóch różnych gatunków, co samo w sobie jest częstym źródłem pomyłek: oficjalnie oznacza Tremella mesenterica (opisywaną tu, poprawniej nazywaną trzęsakiem pomarańczowożółtym), ale bywa też stosowana dla mniejszego, bardzo podobnego gatunku Tremella aurantia, który rośnie wyłącznie w bezpośrednim sąsiedztwie skórnika szorstkiego — pasożytuje na jego grzybni tak, jak opisywany tu gatunek pasożytuje na powłocznicy. Rozstrzyga obecność sąsiada: jeśli tuż obok galaretowatej bryły widać płaskie, korowate, brązowoszare owocniki skórnika szorstkiego, to najprawdopodobniej mniejszy krewniak, nie trzęsak pomarańczowożółty. Drugim sobowtorem jest łzawnik złocistozarodnikowy — bardzo podobny kolorystycznie, ale wyraźnie mniejszy i związany wyłącznie z drewnem drzew iglastych, podczas gdy trzęsak pomarańczowożółty rośnie na liściastych. Żaden z tych gatunków nie jest niebezpieczny — pomyłka nie ma znaczenia zdrowotnego, tylko identyfikacyjne.

Nie dotyczy — grzyby.pl i polska Wikipedia zgodnie klasyfikują ten gatunek jako niejadalny, głównie z powodu braku smaku i zapachu oraz nieprzyjemnej, śluzowatej konsystencji, a nie z powodu toksyczności. W kilku krajach, m.in. w Rosji i Chinach, pokrewne gatunki galaretowate bywają zbierane i dodawane do zup ze względu na samą teksturę, ale nie jest to praktyka znana ani polecana w polskiej kuchni grzybowej.