grzybowy.pl Dodaj zbiory

🧱 Krasnoborowik ceglastopory

Neoboletus luridiformis

jadalny po obróbce

Krasnoborowik ceglastopory (Neoboletus luridiformis)
Boletus_erythropus_2010_G1.jpg: George Chernilevsky derivative work: Ak ccm · Public domain

Krasnoborowik ceglastopory, dawniej opisywany jako Boletus erythropus czy Boletus luridiformis, wciąż powszechnie nazywany borowikiem ceglastoporym, to grzyb, który wielu grzybiarzy omija z instynktownego lęku: ma ceglastoczerwone rurki i miąższ siniejący niemal na oczach. Niesłusznie, bo po dobrym ugotowaniu należy do smaczniejszych borowików, trzeba tylko umieć odróżnić go od naprawdę groźnego borowika szatańskiego.

Sezon

czerwiec–październik

Gdzie

świerk, buk, dąb, sosna (gleby kwaśne)

Wartość

jadalny po obróbce (surowy trujący)

📍 Sprawdź szansę na grzyby w swojej okolicy →

Gdzie i kiedy rośnie

Tworzy mykoryzę zarówno z drzewami iglastymi, jak i liściastymi, najczęściej ze świerkiem, bukiem, dębem i sosną, na kwaśnych, ubogich w wapń glebach lasów iglastych, liściastych i mieszanych. Owocuje od czerwca do października. W Polsce jest gatunkiem pospolitym, a wyjątkowo licznie pojawia się na południu kraju, na wyżynach i w górach.

Jak rozpoznać

Kapelusz ciemnobrązowy, kasztanowy lub oliwkowobrązowy, o aksamitnej, matowej skórce, u młodych okazów półkulisty, później poduszkowaty, do ok. 20 cm średnicy. Pod kapeluszem rurki (nie blaszki): u młodych żółtawe, z wiekiem przechodzące w ceglasto-czerwone do karminowych pory, które pod naciskiem palca niemal natychmiast ciemnieją na granatowoniebiesko. Trzon żółty w tle, gęsto pokryty czerwonymi kropkami i pręgami, bez siateczki, maczugowaty, u nasady często brunatnoczerwony. Miąższ żółtawy, po przekrojeniu momentalnie i intensywnie sinieje, o łagodnym, grzybowym zapachu, bez nuty nieprzyjemnej.

Sobowtóry, z czym mylony i jak odróżnić

Najważniejsze odróżnienie dotyczy borowika szatańskiego (Rubroboletus satanas), rzadkiego grzyba objętego w Polsce ochroną gatunkową, o bladym, szarawo-białawym lub kremowym (czasem lekko różowiejącym) kapeluszu i grubym, krótkim, bulwiastym trzonie z wyraźną czerwoną siateczką. Krasnoborowik ceglastopory ma kapelusz zauważalnie ciemniejszy, brązowy, a trzon smukły, maczugowaty i bez siateczki, tylko z czerwonymi kropkami i pręgami. Szatan preferuje ciepłe, wapienne gleby pod dębem i bukiem, głównie w cieplejszych regionach kraju, więc spotkanie go jest mało prawdopodobne, ale różnicę warto znać na pamięć. Drugim punktem odniesienia jest borowik szlachetny (prawdziwek): ma jasne, białawe do żółtozielonych rurki, które nie sinieją. Czerwone pory i mocne sinienie miąższu same w sobie nie są więc oznaką trucizny, to cecha gatunkowa innego, także jadalnego borowika. Rzadziej mylony bywa modroborowik ponury (Suillellus luridus), który, w odróżnieniu od krasnoborowika ceglastoporego, ma na trzonie wyraźną siateczkę.

Zobacz też: Borowik szatański Borowik szlachetny Koźlarz czerwony

W kuchni

Wyłącznie po solidnej obróbce termicznej: gotowanie, duszenie lub smażenie przez co najmniej 20–30 minut. Bezpieczny wariant to ugotowanie przez 15 minut, odlanie wody i dogotowanie kolejnych 15 minut w świeżej, wywaru nie używa się do zup ani sosów. Po takiej obróbce nadaje się do smażenia, duszenia i jako dodatek do dań jednogarnkowych. Surowego suszenia lepiej unikać: toksyna rozkłada się pod wpływem ciepła, a nie samego odparowania wody, więc bezpieczniej najpierw ugotować, a dopiero potem, jeśli zależy nam na suszu, suszyć już ugotowane owocniki.

⚠️ Surowy lub niedogotowany krasnoborowik ceglastopory jest trujący, wywołuje ostre dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunkę). Siniejący miąższ i czerwone rurki to normalna cecha gatunku, a nie sygnał trucizny, pod warunkiem że grzyb jest dobrze ugotowany i na pewno nie jest szatanem.
Występowanie

Notowany w 16 krajach (głównie w Europie) wg danych GBIF, ujęty jako takson zaakceptowany w Catalogue of Life oraz na oficjalnej liście grzybów Niemiec (DGfM, Pilze Deutschlands); w Polsce gatunek pospolity, ze szczególnym nasileniem na południu kraju.

⚠️ Nigdy nie jedz grzyba, którego nie jesteś w 100% pewien. Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje wiedzy doświadczonego grzybiarza. W razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą; przy podejrzeniu zatrucia dzwoń 112.