🪸 Żagiew wielogłowa

Żagiew wielogłowa nie wyrasta bezpośrednio z pnia jak większość hub, lecz z podziemnej, czarniawej bulwy-sklerocjum osadzonej przy korzeniach żywych drzew liściastych — najczęściej dębów, rzadziej buków, grabów czy klonów, w starszych lasach liściastych na żyźniejszych, zasadowych glebach. Sklerocjum potrafi przetrwać w ziemi wiele lat, a owocniki wyrastają z niego sezonowo od czerwca do października, ze szczytem w sierpniu i wrześniu, często w tym samym miejscu przez kolejne sezony. W Polsce jest to gatunek rzadki, notowany na pojedynczych, rozproszonych stanowiskach — najwięcej w południowej części kraju (Świętokrzyskie, Dolny Śląsk, Małopolska).

Owocnik to gęsta, krzaczkowata bryła o średnicy od 10 do nawet 50 cm i wadze dochodzącej do kilku kilogramów, złożona z centralnego, rozgałęzionego trzonu, na którego końcach osadzone są dziesiątki do ponad stu drobnych, okrągłych kapelusików o średnicy 1–4 cm każdy. Kapelusiki są płaskie, lekko wklęśnięte pośrodku, w kolorze białawym do słomkowożółtego, z delikatnym, szarawym, włóknistym rysunkiem. Spód każdego kapelusika pokrywają drobne, białawe lub słomkowe pory, zbiegające po krótkim, wspólnym trzonie. Świeży owocnik pachnie intensywnie korzenno-owocowo, z nutą toffi lub karmelu — ten zapach, obok charakterystycznego pokroju przypominającego kwiat kalafiora, jest dobrym testem terenowym.

Najbardziej zbliżonym gatunkiem jest żagwica listkowata (Grifola frondosa, znana też jako maitake) — także tworzy dużą, krzaczkowatą rozetę u podstawy pni dębów czy buków, ale jej budowa jest wyraźnie inna: zamiast setek drobnych, okrągłych kapelusików na wspólnym rozgałęzionym trzonie ma zaledwie kilkadziesiąt większych, łopatkowato-wachlarzowatych kapeluszy, ściśle zachodzących na siebie jak dachówki, i wyrasta bezpośrednio przy pniu, a nie z ziemi nad korzeniami w pewnym oddaleniu od kory. Oba gatunki są jadalne i nietrujące, więc pomyłka między nimi nie zagraża zdrowiu — ma za to znaczenie prawne, bo żagiew wielogłowa jest chroniona, a żagwica listkowata nie. W praktyce najpewniejszą wskazówką terenową jest właśnie miejsce wzrostu: żagiew wyrasta ze swojej podziemnej bulwy w pewnej odległości od pnia, żagwica listkowata niemal zawsze tuż przy samej korze.

Zobacz też: Kozia broda (siedzuń sosnowy, szmaciak gałęzisty)

Młode owocniki mają delikatny, orzechowo-słodkawy smak i są cenione w kuchni chińskiej i japońskiej, gdzie trafiają do zup i duszonych potraw, a samo sklerocjum, znane w medycynie chińskiej jako Zhu Ling, od ponad 2500 lat wykorzystywane jest jako środek moczopędny i wspomagający. W Polsce zbiór z natury podlega jednak ograniczeniom prawnym — bez zezwolenia RDOŚ zrywanie owocników jest nielegalne, niezależnie od tego, jak smaczny czy wartościowy jest to grzyb.