🪸 Żagiew wielogłowa

Żagiew wielogłowa nie wyrasta bezpośrednio z pnia jak większość hub, lecz z podziemnej, czarniawej bulwy-sklerocjum osadzonej przy korzeniach żywych drzew liściastych, najczęściej dębów, rzadziej buków, grabów czy klonów, w starszych lasach liściastych na żyźniejszych, zasadowych glebach. Sklerocjum potrafi przetrwać w ziemi wiele lat, a owocniki wyrastają z niego sezonowo od czerwca do października, ze szczytem w sierpniu i wrześniu, często w tym samym miejscu przez kolejne sezony. W Polsce jest to gatunek rzadki, notowany na pojedynczych, rozproszonych stanowiskach, najwięcej w południowej części kraju (Świętokrzyskie, Dolny Śląsk, Małopolska).

Owocnik to gęsta, krzaczkowata bryła o średnicy od 10 do nawet 50 cm i wadze dochodzącej do kilku kilogramów, złożona z centralnego, rozgałęzionego trzonu, na którego końcach osadzone są dziesiątki do ponad stu drobnych, okrągłych kapelusików o średnicy 1–4 cm każdy. Kapelusiki są płaskie, lekko wklęśnięte pośrodku, w kolorze białawym do słomkowożółtego, z delikatnym, szarawym, włóknistym rysunkiem. Spód każdego kapelusika pokrywają drobne, białawe lub słomkowe pory, zbiegające po krótkim, wspólnym trzonie. Świeży owocnik pachnie intensywnie korzenno-owocowo, z nutą toffi lub karmelu, ten zapach, obok charakterystycznego pokroju przypominającego kwiat kalafiora, jest dobrym testem terenowym.

Najbardziej zbliżonym gatunkiem jest żagwica listkowata (Grifola frondosa, znana też jako maitake), także tworzy dużą, krzaczkowatą rozetę u podstawy pni dębów czy buków, ale jej budowa jest wyraźnie inna: zamiast setek drobnych, okrągłych kapelusików na wspólnym rozgałęzionym trzonie ma zaledwie kilkadziesiąt większych, łopatkowato-wachlarzowatych kapeluszy, ściśle zachodzących na siebie jak dachówki, i wyrasta bezpośrednio przy pniu, a nie z ziemi nad korzeniami w pewnym oddaleniu od kory. Oba gatunki są jadalne i nietrujące, więc pomyłka między nimi nie zagraża zdrowiu, ma za to znaczenie prawne, bo żagiew wielogłowa jest chroniona, a żagwica listkowata nie. W praktyce najpewniejszą wskazówką terenową jest właśnie miejsce wzrostu: żagiew wyrasta ze swojej podziemnej bulwy w pewnej odległości od pnia, żagwica listkowata niemal zawsze tuż przy samej korze.

Zobacz też: Kozia broda (siedzuń sosnowy, szmaciak gałęzisty)

Młode owocniki mają delikatny, orzechowo-słodkawy smak i są cenione w kuchni chińskiej i japońskiej, gdzie trafiają do zup i duszonych potraw, a samo sklerocjum, znane w medycynie chińskiej jako Zhu Ling, od ponad 2500 lat wykorzystywane jest jako środek moczopędny i wspomagający. W Polsce zbiór z natury podlega jednak ograniczeniom prawnym, bez zezwolenia RDOŚ zrywanie owocników jest nielegalne, niezależnie od tego, jak smaczny czy wartościowy jest to grzyb.