☠️ Zasłonak czerwony
Cortinarius rubellus
śmiertelnie trujący
Zasłonak czerwony, znany też jako zasłonak rudawy, to jeden z najbardziej podstępnych trucicieli polskich lasów, po zjedzeniu nic nie boli od razu, tylko po cichu i bezobjawowo przez wiele dni niszczone są nerki. Ten wpis nie uczy zbierania, tylko rozpoznawania i omijania.
lipiec–październik
świerk, sosna, wilgotne lasy iglaste, obrzeża torfowisk, kwaśne gleby
śmiertelnie trujący, niszczy nerki z opóźnieniem nawet do kilku tygodni
🛡️ Zasady bezpiecznego zbierania grzybów →
Gdzie i kiedy rośnie
Rośnie w wilgotnych i podmokłych lasach iglastych, przede wszystkim pod świerkiem i sosną, chętnie na obrzeżach torfowisk wysokich w towarzystwie borówki czarnej, na kwaśnych glebach. Owocniki pojawiają się od lipca do października, pojedynczo lub w rozproszonych grupach, czyli dokładnie w sezonie i siedlisku, w którym grzybiarze szukają maślaków, kurek czy podgrzybków.
Jak rozpoznać
Kapelusz (2–7 cm średnicy) jest ciepło ochrowobrązowy do pomarańczowobrązowego lub rdzawobrązowego, początkowo stożkowaty, potem dzwonkowaty z wyraźnym, ostrym garbkiem na szczycie; powierzchnia jest wełnista, matowa, z lekko podwiniętym brzegiem u młodych owocników. Trzon (5–8, do 13 cm długości, 0,6–1(2) cm grubości) jest cylindryczny, maczugowato zgrubiały u podstawy, w charakterystyczne żółte, nieregularne, zygzakowate pasy na ciemnobrązowym tle, to pozostałości pajęczynowatej osłony (kortyny) naznaczone rdzawymi zarodnikami, zupełnie inne niż prawdziwy, błoniasty pierścień. Blaszki są rzadkie, początkowo brązowe, z wiekiem rdzawe od zarodników. Cały owocnik jest kruchy, bez wyraźnego, charakterystycznego zapachu, co dodatkowo utrudnia odróżnienie „na nos” od niegroźnych gatunków.
Sobowtóry, z czym mylony i jak odróżnić
Największe zagrożenie to pomylenie z jadalnymi grzybami o podobnej, rdzawopomarańczowej barwie kapelusza, rosnącymi w tych samych borach, młody zasłonak czerwony bywa brany z oddali za maślaka albo niepozorną kurkę. Bliźniaczo podobny i równie śmiertelny jest zasłonak rudy (Cortinarius orellanus), różni się nieco jaśniejszym, miedzianożółtym trzonem i rośnie w lasach liściastych (zwłaszcza dębowych) zamiast iglastych; obraz kliniczny zatrucia obydwoma gatunkami jest identyczny. Jedynym bezpiecznym, jadalnym gatunkiem z tego samego rodzaju jest płachetka zwyczajna (Cortinarius caperatus), ona jednak ma na trzonie prawdziwy, trwały, błoniasty pierścień, którego zasłonak czerwony nigdy nie wykształca (ma tylko zanikającą kortynę). Zasada bezpieczeństwa jest prosta i nie ma wyjątków: żadnego grzyba z rodzaju zasłonak (Cortinarius), niezależnie od koloru, zapachu czy tego, jak niegroźnie wygląda, nie wolno traktować jako jadalnego bez pewności gatunkowej potwierdzonej przez eksperta, bo w tym rodzaju jadalne i śmiertelne gatunki bywają łudząco podobne.
Zobacz też: Płachetka zwyczajna Zasłonak fioletowy
W kuchni
Nie dotyczy, gatunek śmiertelnie trujący. Orelanina, główna trucizna zasłonaka czerwonego, jest odporna na wysoką temperaturę i nierozpuszczalna w wodzie, gotowanie, smażenie, suszenie ani marynowanie w żaden sposób jej nie neutralizują. Ten wpis służy wyłącznie rozpoznaniu i uniknięciu gatunku, nie jego przyrządzaniu.
Notowany w 18 krajach, głównie Europy Północnej i Środkowej (GBIF); gatunek ujęty też w checklistach Catalogue of Life, czeskiego Číselníku ČVSM, niemieckiej DGfM/Pilze Deutschland oraz francuskiego TAXREF.
