🍄 Grzyby pomorskie: gdzie na grzyby w województwie pomorskim

Na terenie województwa leżą dwa duże, wyraźnie odmienne kompleksy leśne, które opisujemy osobno: Bory Tucholskie, drugi co do wielkości zwarty las w Polsce, płaski sandr zdominowany przez sosnę, gdzie siedliska borowe zajmują około 95% powierzchni, oraz Puszcza Kaszubska, pagórkowaty teren morenowy z lasem mieszanym bukowo-dębowym na żyźniejszych, gliniastych glebach. Różnica nie jest kosmetyczna: inna geologia (piaski sandrowe kontra glina moreny czołowej), inny skład runa i inny rytm sezonu grzybowego. Poza tymi dwoma kompleksami województwo ma jeszcze pas lasów nadmorskich, sosnowe bory na wydmach w granicach Słowińskiego Parku Narodowego, ale to teren przede wszystkim chroniony, nie grzybny: 80% lasów tego parku to bory sosnowe na ruchomych wydmach, zbyt wrażliwe na dodatkowe wydeptywanie, by dopuszczać tam zbieraczy.

W borach sosnowych, Borach Tucholskich i pasie przymorskim, rządzą maślak zwyczajny, rydz i gąska zielonka, gatunki związane wyłącznie lub niemal wyłącznie z sosną. W lasach mieszanych i liściastych Kaszub, w okolicach Kartuz i Kościerzyny, dochodzą do tego gatunki spod buka i dębu, których w czystym borze nie znajdziemy: gołąbek zielonawy, lejkowiec dęty, borowik ciemnobrązowy. Borowik szlachetny i kurka rosną w całym województwie, bo obie te grupy drzew tolerują jako partnerów mikoryzowych, więc to najpewniejszy cel niezależnie od kierunku wyjazdu. Warto zapamiętać dwa niebezpieczne gatunki reprezentujące oba typy lasu: zasłonaka czerwonego, rosnącego w borze sosnowo-świerkowym i łatwego do pomylenia z daleka z jadalną płachetką czy gąską, oraz muchomora sromotnikowego, rosnącego w tych samych lasach liściastych co poszukiwane gołąbki i kurki, a bywającego z nimi mylonym w młodym stadium, to on odpowiada w Polsce za najcięższe zatrucia grzybowe, więc w kaszubskiej części województwa czujność przy grzybach spod dębu i buka musi być większa niż przy borowikach spod sosny.

Sezon zaczyna się i kończy różnie w zależności od kierunku wyjazdu, co przy takiej rozpiętości siedlisk jest regułą, nie ciekawostką. W Borach Tucholskich piaszczyste podłoże opóźnia start do sierpnia, a szczyt wypada dopiero w październiku, czasem z ogonem sięgającym listopada, gdy gąska zielonka rusza dopiero po przymrozkach. W Puszczy Kaszubskiej gliniaste gleby moreny trzymają wilgoć lepiej, więc sezon rusza już w lipcu ze szczytem we wrześniu. Praktyczny wniosek: w te same wakacje da się jechać w lipcu na Kaszuby, a we wrześniu–październiku do Borów Tucholskich, i w obu przypadkach trafić na szczyt sezonu we właściwym miejscu.

Z Gdańska do zachodniego skraju Borów Tucholskich, Chojnic i Brusów, jest około 100–110 km i blisko dwie godziny jazdy, więc to wyprawa na cały dzień, nie na popołudnie po pracy. Bliżej, około 30 km i pół godziny, jest do Kartuz w centrum Puszczy Kaszubskiej, a Szemud i Koleczkowo, północny skraj tego kompleksu graniczący z Trójmiejskim Parkiem Krajobrazowym, leżą praktycznie na przedmieściach aglomeracji, 20–25 km od centrum Gdyni. Dla mieszkańców Trójmiasta bez samochodu lub z małą ilością czasu Puszcza Kaszubska i sam Trójmiejski Park Krajobrazowy, dostępny komunikacją miejską do Osowy czy Kokoszek, a stamtąd pieszo w las, są jedyną realną opcją na wypad po pracy; Bory Tucholskie wymagają całodniowego planu i najlepiej ruszać stamtąd wcześnie rano.

Województwo ma dwa parki narodowe, oba istotne dla planowania wyjazdu, choć z różnych powodów. W Parku Narodowym „Bory Tucholskie” zbiór grzybów jest zakazany na całym obszarze parku; zbierać można w otaczających go lasach gospodarczych. W Słowińskim Parku Narodowym na wybrzeżu zbiór runa leśnego jest zakazany z innego powodu: ściółka i roślinność na ruchomych wydmach są tak wrażliwe na wydeptywanie, że jakakolwiek dodatkowa penetracja terenu przyspiesza erozję, park chroni tu przede wszystkim grunt pod nogami. Poza granicami obu parków, czyli na całym pozostałym obszarze Borów Tucholskich i Puszczy Kaszubskiej, w tym w otaczających je parkach krajobrazowych, Zaborskim, Wdzydzkim, Tucholskim, Wdeckim, Kaszubskim i Trójmiejskim, zbiór na własne potrzeby jest dozwolony poza samymi rezerwatami przyrody, których w województwie jest kilkadziesiąt i które obejmuje ten sam zakaz bez wyjątku, niezależnie od tego, w którym parku krajobrazowym leżą.

Jeśli celem jest pewny koszyk bez planowania całej wyprawy, sezon w województwie warto rozłożyć na dwie tury: lipiec–sierpień na Kaszuby, gdzie sezon rusza pierwszy, wrzesień–październik do Borów Tucholskich, gdzie szczyt przychodzi później. Warto też pamiętać, że oba kompleksy dzielą granicę z województwem kujawsko-pomorskim, południowa część Borów Tucholskich, w okolicach Tucholi i Osia, leży już formalnie w sąsiednim województwie, co nie zmienia nic w praktyce grzybobrania, ale wyjaśnia, czemu na mapach kompleks bywa opisywany raz jako pomorski, raz jako kujawsko-pomorski.