🍄 Gdzie na grzyby — Poznań

Najbliższy kierunek to Puszcza Zielonka, około 9 kilometrów od granic miasta: dojeżdża się tam autobusami linii 310 i 312 z Ronda Śródka do Czerwonaka, a stamtąd czerwonym szlakiem pieszym już w głąb lasu — to jedyny z opisanych tu kierunków osiągalny bez samochodu. Drugi, geograficznie równie bliski, ale dla grzybiarzy bezużyteczny, to Wielkopolski Park Narodowy w trójkącie Luboń–Mosina–Stęszew: dojazd drogą wojewódzką 430 od Lubonia (z węzłem na autostradzie A4) albo drogą 311 od Komornik, ewentualnie koleją do stacji Puszczykowo, Puszczykówko czy Mosina na linii do Wrocławia. To malowniczy teren polodowcowych jezior, wzgórz morenowych i wydm porośniętych borem — ale bez grzybów w koszyku, o czym więcej w części o przepisach. Trzeci kierunek, na południowy wschód w stronę Rogalina i Kórnika, to już 24–25 kilometrów przez Starołękę, Czapury, Wiórek i Rogalinek — inny mikroklimat i inny typ lasu niż w Zielonce, bo to już właściwa morena z cięższą, gliniastą glebą i starymi dębami w dolinie Warty. Najdalej, na zachód, leży Puszcza Notecka — 58 kilometrów, około godziny drogi przez Szamotuły. Symetrycznie po przeciwnej stronie mapy leży Puszcza Bydgoska, 109 kilometrów w stronę Bydgoszczy — z Poznania to już wyprawa na cały dzień, a nie popołudniowy wypad, i w praktyce mało kto jedzie aż tak daleko, skoro bliżej, w Noteckiej, czeka bardzo podobny, piaszczysty bór sosnowy na wydmach.

W Puszczy Zielonce, jako lesie mieszanym bez wyraźnej dominacji jednego gatunku drzewa, repertuar jest szerszy niż w czystym borze: borowik szlachetny rośnie tu obok koźlarza pomarańczowożółtego spod brzóz i gąski niekształtnej spod sosen i świerków, a jesienią, po pierwszych chłodach, pojawia się gąska zielonka. To też stosunkowo bezpieczny kierunek dla początkujących pod względem ryzyka pomyłek — bez rozległych, jednorodnych połaci jednego gatunku, w których łatwo się zasugerować, że skoro rośnie jeden borowik, to następny okaz musi być tym samym. W stronę Rogalina i Kórnika trzeba już pilnować się bardziej: to teren, gdzie realnie występuje muchomor sromotnikowy, najgroźniejszy grzyb w Polsce, typowy dla lasów z dębem i grabem. Stare dęby w Rogalińskim Parku Krajobrazowym bywają wskazywane jako teoretycznie dobre siedlisko dla trufli letniej, choć potwierdzonych stanowisk w publicznie dostępnych źródłach brak, więc to raczej ciekawostka niż pewnik. W Puszczy Noteckiej na zachodzie krajobraz grzybowy jest znów inny: prostszy, oparty głównie na maślaku zwyczajnym i rydzu, gatunkach związanych wyłącznie z sosną — więcej o tym na osobnej stronie poświęconej samej puszczy. Niezależnie od kierunku wyjazdu z Poznania warto znać goryczaka żółciowego, najczęstszego sobowtóra borowika w całym regionie, oraz muchomora plamistego, trującego gatunku częstego pod sosną — a więc obecnego zarówno w Zielonce, jak i w Noteckiej.

Bliskość Zielonki ma swoją cenę: to najczęściej odwiedzany las w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od Poznania, więc w szczycie sezonu, zwłaszcza w weekendy, bywa dokładnie przeczesany, zanim zdąży się tam dojechać w sobotni poranek. Sezon zaczyna się tam wcześniej niż w Puszczy Noteckiej — pierwsze kurki i gąski niekształtne bywają już w czerwcu i lipcu, bo mieszany drzewostan i domieszka gliny w glebie trzymają wilgoć lepiej niż czysty piasek. W Rogalinie i Kórniku podobnie, choć presja zbieraczy jest tam mniejsza niż w Zielonce, po prostu ze względu na większą odległość od miasta. Puszcza Notecka rusza dopiero w sierpniu, ale za to nagradza mniejszym tłokiem — sam dystans odsiewa część konkurencji — i pojemnością: piaszczysty bór po porządnym deszczu potrafi obrodzić na tyle obficie, że nadrabia wszystko, co traci się na dłuższej trasie. Szczyt sezonu we wszystkich czterech kierunkach przypada zwykle w październiku, choć w suchym roku warto śledzić opady dla konkretnej gminy, a nie ufać ogólnej dacie w kalendarzu.

Do Puszczy Zielonki: autobusy 310 i 312 z Ronda Śródka do przystanku Czerwonak/Gajowa, stamtąd czerwony szlak pieszy prowadzi przez Dziewiczą Górę i Okoniec w głąb kompleksu, aż do Skoków po drugiej stronie puszczy (35 km szlaku łącznie — nie trzeba przechodzić całości, żeby trafić na grzyby). Do Wielkopolskiego Parku Narodowego — na spacer, nie po grzyby — samochodem drogą wojewódzką 430 od Lubonia (zjazd z autostrady A4) albo drogą 311 od Komornik, koleją do Puszczykowa, Puszczykówka lub Mosiny na linii do Wrocławia, albo do Szreniawy, Trzebawia-Rosnówka i Stęszewa na linii do Wolsztyna. Do Rogalina: przez Starołękę, Czapury, Wiórek i Rogalinek, 24–25 kilometrów, 35–50 minut zależnie od ruchu na wylocie z miasta. Do Kórnika i lasów Nadleśnictwa Babki: drogą krajową w kierunku Środy Wielkopolskiej. Do Puszczy Noteckiej: przez Szamotuły w stronę Wronek albo Międzychodu, około godziny jazdy. Do Puszczy Bydgoskiej: trasą na Bydgoszcz — ale to już wyprawa na cały dzień, nie popołudniowy wypad.

Największa pułapka dla poznaniaków to właśnie bliskość: Wielkopolski Park Narodowy leży bliżej miasta niż jakikolwiek legalny kierunek na grzyby poza Zielonką, więc intuicyjny wybór — jedziemy tam, gdzie najbliżej — prowadzi prosto w miejsce, gdzie zbiór runa jest zakazany w całości, łącznie z 18 rezerwatami ścisłymi w jego granicach. Straż Parku prowadzi kontrole regularnie, nie tylko przy głównych wejściach od strony Jezior czy Puszczykowa. Od północy miasto graniczy z drugą zamkniętą strefą — poligonem wojskowym Biedrusko w gminie Suchy Las, całkowicie wyłączonym z jakiegokolwiek ruchu pieszego i samochodowego, cały rok, niezależnie od tego, czy akurat trwają ćwiczenia. Sama Puszcza Zielonka, najbliższy legalny kierunek, zakazu generalnego nie ma, ale warto sprawdzić przed wyjazdem, czy trasa nie prowadzi przez którąś z mniejszych stref ochronnych wewnątrz parku krajobrazowego. Rogalin, Kórnik i Puszcza Notecka rządzą się zasadami opisanymi szczegółowo na dedykowanych stronach tego atlasu — w skrócie: zbiór jest tam wolny wszędzie poza pojedynczymi, oznakowanymi rezerwatami przyrody.

Jeśli cel to spokój, a nie tylko bliskość, lepiej ominąć Zielonkę w weekendowe poranki i albo wybrać się tam w tygodniu, albo od razu jechać dalej — do Rogalina, Kórnika czy Noteckiej, gdzie presja zbieraczy z samego Poznania jest mniejsza. Do dalszych kierunków warto wyjeżdżać z zapasem czasu na powrót — trasy na zachód przez Szamotuły i na południowy wschód przez Kórnik krzyżują się z głównym ruchem wylotowym z miasta, a piątkowe popołudnie potrafi podwoić czas dojazdu. Przed dłuższą trasą do Puszczy Noteckiej czy Bydgoskiej warto sprawdzić opady z ostatnich dni w konkretnej gminie docelowej — jadąc na oślep przez godzinę czy dwie, łatwo trafić w suchy kawałek lasu, podczas gdy bliżej miasta, w Zielonce, choćby skromny wysyp jest niemal pewny po byle deszczu.

W lasach gospodarczych Lasów Państwowych zbiór na własne potrzeby jest dozwolony i bezpłatny. Zakaz obowiązuje w parkach narodowych, rezerwatach przyrody i uprawach do 4 m. → zasady zbierania grzybów.