🍄 Gdzie na grzyby — województwo Wielkopolskie

Lesistość województwa to 25,8% — poniżej średniej krajowej (ok. 31%) i rozłożona skrajnie nierówno: w podregionie konińskim, przeoranym odkrywkami węgla brunatnego, lasy pokrywają zaledwie 16,4% powierzchni, podczas gdy w rejonie Puszczy Noteckiej odsetek lasów sięga kilkudziesięciu procent. Ta nierównomierność definiuje wielkopolskie grzybobranie: albo jedzie się w duży, jednorodny kompleks sosnowy na piasku, albo szuka mniejszych, ale żyźniejszych płatów lasu liściastego rozsianych po wysoczyznach morenowych. Przykładem tych drugich jest pas lasów Nadleśnictwa Babki między Kórnikiem, Zaniemyślem, Śremem a Mosiną — cięższe, gliniaste gleby polodowcowe niosą tu grądy i dąbrowy zamiast czystego boru. Dalej na południe, wzdłuż doliny Warty między Puszczykowem a Śremem, rozciąga się Rogaliński Park Krajobrazowy — ponad 1400 wielowiekowych dębów szypułkowych, część licząca sobie nawet 600 lat, rosnących w starorzeczach i na skarpach doliny. Bliżej samego Poznania, na północny wschód, leży Puszcza Zielonka z rezerwatem prawie dwustuletniego lasu dębowo-sosnowego przy Nadleśnictwie Łopuchówko — mniejsza niż Notecka, za to najbliższa miastu. Osobną kategorią jest Wielkopolski Park Narodowy na południowy zachód od Poznania, w gminach Mosina, Puszczykowo i Stęszew: polodowcowe jeziora i wydmy porośnięte borem, na których runa leśnego zbierać nie wolno w ogóle.

W Puszczy Noteckiej, opisanej osobno w tym atlasie, dominują maślak zwyczajny, rydz i gąska zielonka — gatunki związane wyłącznie z sosną na ubogim piasku. Zupełnie inny zestaw czeka w lasach liściastych i mieszanych na wschód od Poznania: pod starymi dębami i bukami koło Kórnika czy w Rogalińskim Parku Krajobrazowym rośnie borowik ciemnobrązowy — cięższy, rzadszy krewny prawdziwka, kojarzony w Polsce głównie z ciepłymi dąbrowami — a także gołąbek zielonawy i lejkowiec dęty, gatunek wymagający starego, mało zaburzonego lasu, jakiego wśród jednowiekowych sosen Puszczy Noteckiej próżno szukać. W tych samych, cieplejszych i żyźniejszych drzewostanach trzeba uważać na borowika szatańskiego — trującego, częściowo chronionego sobowtóra prawdziwka, ciążącego ku żyznym, gliniastym siedliskom, a nie piaszczystym — oraz na muchomora sromotnikowego, najgroźniejszy grzyb w Polsce, którego w typowym borze sosnowym się nie spotka, a w grądach i dąbrowach owszem. Kurka i kozia broda rosną w obu środowiskach, ale w lasach liściastych bywają liczniejsze i dorodniejsze niż na piaskach Puszczy Noteckiej.

Wielkopolska bywa najbardziej suchym regionem Polski — w 2022 r. Poznań zanotował najniższą sumę opadów spośród wszystkich miast w kraju, a od lat 60. XX wieku mówi się o postępującym stepowieniu regionu, pogłębionym przez odkrywki węgla brunatnego koło Konina. To sprawia, że sezon grzybowy różni się w zależności od tego, dokąd się jedzie. W piaszczystej Puszczy Noteckiej grzyby ruszają dopiero w sierpniu, a szczyt przypada w październiku, bo lekka gleba potrzebuje kilku dni deszczu z rzędu, zanim wilgoć dotrze do grzybni. W cięższych, gliniastych lasach na wschód od Poznania — koło Kórnika, Zaniemyśla, w Rogalińskim Parku Krajobrazowym — gleba zatrzymuje wodę dłużej, więc pierwsze owocniki pojawiają się już w czerwcu, zgodnie z ogólnopolskim kalendarzem. Dobra strategia w suchym roku to zacząć sezon na wschodzie, a pod koniec lata przesiąść się na Notecką, gdy jesienne deszcze w końcu wsiąkną w piasek.

Z Poznania do Puszczy Noteckiej to około godziny drogi w stronę Wronek lub Międzychodu — pełny opis kompleksu, z konkretnymi wjazdami i punktami startowymi, znajdziesz na osobnej stronie tego atlasu. W przeciwną stronę, do lasów Nadleśnictwa Babki koło Kórnika i Zaniemyśla, dojazd z Poznania zajmuje 20–30 minut, a do Rogalińskiego Parku Krajobrazowego, doliną Warty przez Puszczykowo, Rogalin i Mosinę, około 30–40 minut. Poza Poznaniem dobrymi bazami wypadowymi są Śrem — blisko południowego krańca Rogalińskiego Parku — oraz Środa Wielkopolska, skąd bliżej do wschodnich, rzadziej odwiedzanych fragmentów lasów morenowych. Warto pamiętać, że najbliższy duży las, czyli Wielkopolski Park Narodowy 20 km na południowy zachód od miasta, do zbierania grzybów się nie nadaje — to teren całkowicie wyłączony z grzybobrania.

Jedyny park narodowy w województwie to Wielkopolski Park Narodowy — 7585 ha na południowy zachód od Poznania, gdzie regulamin zakazuje zbioru dziko rosnących roślin i grzybów w całości, niezależnie od gatunku czy ilości. To zasadniczo różni się od parków krajobrazowych, takich jak Rogaliński czy Puszcza Zielonka: sam status parku krajobrazowego nie wprowadza zakazu grzybobrania, a ograniczenia dotyczą wyłącznie mniejszych rezerwatów przyrody w ich granicach — na przykład Krajkowa i Goździka Sinego w Rogalińskim Parku Krajobrazowym, chroniących starorzecza Warty, czy blisko dwustuletniego lasu mieszanego przy Nadleśnictwie Łopuchówko w Puszczy Zielonce. W Puszczy Noteckiej, opisanej szczegółowo osobno, obowiązuje ta sama zasada: wolno wszędzie poza garścią oznakowanych rezerwatów. Planując wyjazd w nieznany fragment województwa, najpewniej jest sprawdzić, czy miejsce nie leży w granicach parku narodowego — to jedyna forma ochrony w Wielkopolsce, która eliminuje grzybobranie w całości, a nie punktowo.

Przed wyjazdem w konkretny kierunek warto zerknąć na lokalne komunikaty nadleśnictw — Lasy Państwowe w Wielkopolsce regularnie publikują na stronach poszczególnych jednostek aktualne informacje o wysypach, a że region jest tak zróżnicowany, ogólnopolskie prognozy grzybowe mają tu ograniczoną wartość. W weekendy najbardziej zatłoczone bywają lasy najbliżej Poznania — okolice Puszczykowa i Mosiny, mimo że spory kawałek tego obszaru to już Wielkopolski Park Narodowy, gdzie i tak nic nie da się zebrać. Jeśli zależy na spokoju, lepiej wybrać się w tygodniu albo pojechać dalej, w stronę Puszczy Noteckiej lub na wschód za Środę Wielkopolską. Warto też pamiętać, że w suchym regionie jak Wielkopolska jedna dobra burza potrafi wywołać krótkotrwały, intensywny wysyp — kto sprawdza prognozy i reaguje w ciągu dwóch, trzech dni, ma zwykle lepszy koszyk niż ten, kto jeździ w stały, cotygodniowy termin.