🍄 Gdzie na grzyby — województwo Zachodniopomorskie

Krajobraz województwa ukształtowały kolejne fazy zlodowacenia bałtyckiego, które zostawiły po sobie trzy odmienne strefy istotne dla grzybiarza. Na południe od Szczecina wznoszą się Wzgórza Bukowe z Puszczą Bukową — morena z wychodniami kredy jeziornej i żyzną buczyną pomorską. Na wschód od Odry, między prawobrzeżnym Szczecinem a Goleniowem, rozciąga się płaska, piaszczysta Puszcza Goleniowska na sandrze polodowcowym — blisko 60 tysięcy hektarów boru sosnowego z wydmami śródlądowymi. Trzecia strefa, na południowy wschód od Szczecina, to pojezierna Puszcza Drawska wokół Drawna i Czaplinka, w której sercu utworzono w 1990 roku Drawieński Park Narodowy (lasy pokrywają 83% jego powierzchni, głównie buczyny i dąbrowy nad rzeką Drawą). Tuż obok, wokół Drawska Pomorskiego, leży Poligon Drawski — blisko 40 tysięcy hektarów, największy i najnowocześniejszy teren ćwiczeń wojsk lądowych w Polsce, z całkowitym zakazem wstępu dla cywilów. Do tego dochodzi wyspa Wolin z klifowym wybrzeżem Bałtyku i Wolińskim Parkiem Narodowym.

Różnice w podłożu przekładają się wprost na to, co znajdziesz w koszyku. W Puszczy Bukowej, na wapiennej glinie, dominują gołąbki, borowik ciemnobrązowy i rzadka trufla letnia — gatunki typowe dla borów sosnowych, jak maślaki czy rydz, w ogóle tam nie występują. W Puszczy Goleniowskiej, na ubogim piasku, jest odwrotnie: rządzą rydz, maślak zwyczajny i późna gąska zielonka, a typowo bukowych gołąbków brakuje. Borowik szlachetny i kurka rosną wszędzie, ale różnią się wyglądem: pod bukiem bywają okazalsze, w borze — liczniejsze, choć drobniejsze. W lasach wokół Puszczy Drawskiej, poza granicami parku narodowego i poligonu, spotkasz mieszankę obu światów — buczyny i bory sąsiadują tam ze sobą bliżej niż gdziekolwiek indziej w regionie. Z gatunków ryzykownych województwo ma pełen komplet: muchomor sromotnikowy pod bukiem i dębem (najgroźniejszy trujący grzyb w Polsce), chroniony, ale trujący borowik szatański na ciepłych, wapiennych zboczach oraz śmiertelnie trujący zasłonak czerwony w borach sosnowych i świerkowych — trzy różne siedliska, trzy różne pułapki, w zależności od tego, w który kompleks pojedziesz.

Bliskość Bałtyku i Zalewu Szczecińskiego łagodzi klimat i opóźnia pierwsze przymrozki względem wnętrza kraju, dzięki czemu sezon startuje już w czerwcu (najwcześniejsze gatunki spod buka i dębu) i regularnie ciągnie się do listopada, gdy we wschodniej Polsce las bywa już przemarznięty. Szczyt sezonu w całym województwie przypada na październik, ale jego charakter zależy od kompleksu: w buczynach Puszczy Bukowej najlepsze zbiory bywają już we wrześniu, w piaszczystej Puszczy Goleniowskiej dopiero w drugiej połowie października, a w Drawieńskim Parku Narodowym runo poza szlakami i tak jest niedostępne przez cały rok. Fronty znad Atlantyku docierają na wybrzeże wcześniej niż na wschód kraju, co bywa widoczne w corocznych statystykach — Pomorze notowało początek sezonu nawet w ostatniej dekadzie września, gdy Mazury czekały na niego jeszcze miesiąc dłużej.

Wybór zależy od tego, ile masz czasu i czego szukasz. Najbliżej Szczecina (11 i 24 km) leżą Puszcza Bukowa i Puszcza Goleniowska — obie nadają się na wypad na pół dnia, pełne opisy dojazdu i punktów startowych znajdziesz na ich stronach. Puszcza Drawska i okolice Drawieńskiego Parku Narodowego to już wyprawa całodniowa, około 120-140 km od Szczecina w stronę Choszczna i Wałcza — warto łączyć z kajakiem na Drawie, bo sam las w granicach parku jest dla grzybiarzy zamknięty, a od strony Drawska Pomorskiego dodatkowo trzeba omijać rozległy teren poligonu. Wolin, mimo że kusi turystów przez Międzyzdroje, dla grzybiarza nie ma sensu jako cel — cały teren atrakcyjny przyrodniczo leży w granicach parku narodowego.

Województwo ma dwa parki narodowe i w obu obowiązuje bezwzględny zakaz zbioru grzybów i jakiegokolwiek runa leśnego, niezależnie od tego, czy grzyb jest jadalny, pospolity czy chroniony — naruszenie tego zakazu jest wykroczeniem z art. 127 ustawy o ochronie przyrody, zagrożonym grzywną lub aresztem. Woliński Park Narodowy na wyspie Wolin wprost zabrania zbierania „owoców runa leśnego i grzybów” na całym swoim obszarze. Drawieński Park Narodowy, utworzony w 1990 roku wokół doliny Drawy, podlega tym samym ogólnopolskim zasadom parków narodowych — teren dostępny wyłącznie po oznakowanych szlakach, zbiór zabroniony. Poważniejsze ryzyko niż mandat czeka jednak w sąsiedztwie: Poligon Drawski koło Drawska Pomorskiego to nie strefa zakazu zbioru, lecz strefa całkowitego zakazu wstępu — trwają tam regularne ćwiczenia wojsk lądowych i lotnictwa, także sojuszników z NATO, a teren bywa niebezpieczny ze względu na pozostałości po amunicji. Osoby wchodzące na poligon mimo ostrzeżeń łamią zakaz regularnie, ryzykując zdrowiem. Poza granicami obu parków i poligonu, w lasach gospodarczych Lasów Państwowych — w tym w większości Puszczy Bukowej, Goleniowskiej i Drawskiej — zbiór na własny użytek jest legalny, z lokalnymi wyjątkami w rezerwatach przyrody, których w samej Puszczy Bukowej jest aż siedem.

Zanim wybierzesz się w konkretne miejsce, sprawdź opady z ostatnich 5-7 dni dla tej konkretnej okolicy — w województwie o takiej rozpiętości krajobrazów deszcz nad Szczecinem nie mówi nic o tym, co dzieje się 100 km dalej na południowym wschodzie. Kompleksy bliżej wybrzeża (Bukowa, Goleniowska) reagują na opady szybciej i kończą sezon później niż bardziej kontynentalne tereny w głębi województwa. Jeśli planujesz dłuższy wyjazd w stronę Drawieńskiego Parku Narodowego, zbieraj w otulinie lub sąsiednich lasach gospodarczych, nie w samym parku — strażnicy parku regularnie kontrolują turystów i konfiskują zebrane runo, a granicy poligonu wojskowego nie warto testować z żadnego powodu.