🍄 Gdzie na grzyby — Szczecin

Szczecin leży w miejscu, gdzie Odra rozdziela się na kilka ramion i wpływa do Zalewu Szczecińskiego, a samo miasto rozciąga się po obu jej brzegach. Dla grzybiarza liczy się przede wszystkim prawobrzeże: dzielnice Zdroje i Płonia stykają się bezpośrednio z pofałdowanymi Wzgórzami Bukowymi, a dzielnice Dąbie i Załom leżą na skraju płaskiej, piaszczystej Puszczy Goleniowskiej. Te dwa kierunki różnią się nie tylko odległością, ale całą geologią pod nogami: od Zdrojów wchodzi się prosto w morenowe wzgórza z wychodniami kredy jeziornej, od Dąbia i Załomia otwiera się widok na sandrową równinę ciągnącą się aż po Goleniów. Nie trzeba jechać dalej niż do granic miasta, żeby zacząć las — to rzadkość wśród dużych polskich miast, w których las najbliższy centrum bywa odległy o kilkadziesiąt kilometrów.

Kierunek Zdroje/Puszcza Bukowa to teren borowika szlachetnego i borowika ciemnobrązowego pod bukiem, bogatej reprezentacji gołąbków (smaczny, wyborny) i rzadkiej trufli letniej — a od strony ryzyka także muchomora sromotnikowego, najgroźniejszego trującego grzyba w kraju, który w Polsce najchętniej rośnie właśnie pod bukiem i dębem. Kierunek Dąbie/Puszcza Goleniowska to zupełnie inna lista: rydz i maślak zwyczajny, których pod Zdrojami nie znajdziesz wcale, bo potrzebują sosny, a nie buka, oraz późna gąska zielonka, zbierana dopiero po pierwszych przymrozkach. Kurka i podgrzybek brunatny owocują w obu kierunkach, ale w borze sosnowym są liczniejsze, a pod bukiem — okazalsze. Z ryzykownych po stronie Goleniowskiej trzeba znać zasłonaka czerwonego, śmiertelnie trującego sobowtóra borowika w borach sosnowych i świerkowych. Dla mieszkańca Szczecina to w praktyce wybór na wejściu: koszyk bukowy czy borowy, bo obu naraz w jeden dzień się sensownie nie połączy.

Nadmorskie położenie Szczecina — bliskość Bałtyku i rozległego Zalewu Szczecińskiego — łagodzi klimat i opóźnia pierwsze przymrozki względem wnętrza kraju, więc sezon bywa tu dłuższy niż w centralnej Polsce: realnie od czerwca (pierwszy borowik ciemnobrązowy pod bukiem) do listopada (późne opieńki i gąska zielonka). Kierunek Zdroje/Bukowa ma szczyt wcześniej, we wrześniu, bo bukowa ściółka trzyma wilgoć lepiej niż piasek. Kierunek Dąbie/Goleniowska potrzebuje więcej regularnych opadów na start, ale za to ciągnie sezon dłużej, aż do pierwszych listopadowych przymrozków.

Do Puszczy Bukowej (ok. 11 km od centrum) najwygodniej bez samochodu: szybki tramwaj (Szczeciński Szybki Tramwaj) do pętli przy ul. Turkusowej w Zdrojach albo autobus do pętli Bukowe lub Słoneczne, a stamtąd od razu w las — Park Leśny Zdroje to już jego część. Kierowcy mają do wyboru dwa wjazdy na południe od Zdrojów: przez Binowo nad Jeziorem Binowskim, gdzie prowadzi lokalna Droga Kołowska, albo przez Kołbacz — tam grzybobranie łatwo połączyć ze zwiedzaniem zabytkowego opactwa cystersów. Do Puszczy Goleniowskiej (ok. 24 km) trzeba już wsiąść w samochód lub rower: trasa drogą ekspresową S3 do węzła Kliniska (oddanego do użytku w 2020 roku) zajmuje niecałe pół godziny, a punktem orientacyjnym jest siedziba Nadleśnictwa Kliniska w Kliniskach Wielkich, skąd co roku startuje „Wielkie Grzybobranie Puszczy Goleniowskiej”. Rowerzyści zwykle wybierają trasę przez prawobrzeżne dzielnice Dąbie i Załom, dalej przez Lubczynę w stronę Goleniowa. Kto szuka dalszych, ale bezowocnych wypraw — Wolin i okolice Drawna leżą ponad 100 km od Szczecina i jako parki narodowe objęte są całkowitym zakazem zbioru, więc nie ma sensu tam jechać z koszykiem.

Żaden z dwóch kompleksów w bezpośrednim zasięgu Szczecina nie jest parkiem narodowym, więc zbiór grzybów na własny użytek jest w obu dozwolony. Wyjątek to siedem rezerwatów przyrody rozsianych po Puszczy Bukowej (m.in. mikologiczny „Osetno”, chroniący same grzyby) — tam zbiór jest zakazany niezależnie od statusu całego parku krajobrazowego, w którego granicach leżą. W Puszczy Goleniowskiej ograniczeń w postaci rezerwatów nie ma, obowiązują tylko standardowe zasady Lasów Państwowych oraz oznakowane strefy wokół gniazd bielika w ramach Natura 2000. Prawdziwe zakazy w województwie dotyczą dwóch parków narodowych poza zasięgiem jednodniowej wycieczki ze Szczecina: Wolińskiego (zbiór grzybów zabroniony wprost, kara grzywny lub aresztu z art. 127 ustawy o ochronie przyrody) i Drawieńskiego (te same, ogólnopolskie zasady parków narodowych). Dla szczecinianina praktyczny wniosek jest prosty: oba najbliższe lasy są legalne do zbioru, więc nie ma powodu ryzykować w dalszych, ale zakazanych miejscach.

Jeśli masz tylko popołudnie i nie chcesz brać samochodu, Zdroje wygrywają odległością i dostępnością komunikacją miejską — to jedyny kierunek, gdzie las zaczyna się tuż za pętlą tramwajową. Na dłuższy, całodniowy wypad lepiej wybrać się do Puszczy Goleniowskiej, gdzie las jest rozleglejszy i mniej przeczesywany przez spacerowiczów niż popularne wśród szczecinian Wzgórza Bukowe, zwłaszcza w weekendy. W obu kierunkach warto wyruszać wcześnie rano w dni robocze — Puszcza Bukowa jako najbliższy szczecinianom las bywa w weekendowe poranki mocno spenetrowana. Idąc w stronę Zdrojów, warto mieć pod ręką mapę Szczecińskiego Parku Krajobrazowego z zaznaczonymi siedmioma rezerwatami — turysta łatwo miesza szlak dozwolony z alejką prowadzącą już w głąb chronionego fragmentu lasu.

W lasach gospodarczych Lasów Państwowych zbiór na własne potrzeby jest dozwolony i bezpłatny. Zakaz obowiązuje w parkach narodowych, rezerwatach przyrody i uprawach do 4 m. → zasady zbierania grzybów.