🟠 Maślak sitarz

Sitarz rośnie pod sosną na ubogich, kwaśnych, piaszczystych glebach, w borach suchych i świeżych, na porębach, przy duktach i na skrajach lasu. Często wyrasta w gromadach, nawet po kilkadziesiąt owocników na niewielkiej powierzchni. Sezon zaczyna się w sierpniu i trwa do listopada, z największą liczbą owocników jesienią, po obfitych opadach. Ciekawostka przyrodnicza: w jego pobliżu bardzo często rośnie klejówka różowa (Gomphidius roseus), grzyb z różowym kapeluszem i blaszkami, który żyje w ścisłym związku z sitarzem.

Kapelusz ma 3–10 cm, jest płaskawy, z charakterystycznie podwiniętym, jaśniejszym brzegiem, barwy płowej, ochrowej lub różowawopomarańczowej, w wilgotną pogodę lepki, po wyschnięciu błyszczący. Najważniejsza cecha to pory: duże, kanciaste, nieregularne, a w środku podzielone na mniejsze komórki, oliwkowożółte do brązowawych. Rurki zbiegają nieco na trzon. Trzon jest krótki, smukły, w kolorze kapelusza lub jaśniejszy, bez pierścienia. Miąższ jest bladożółty do różowawego, elastyczny, trochę „gumowy”, nie sinieje po przekrojeniu, a po ugotowaniu potrafi przybrać fioletowawy odcień, co jest zupełnie normalne.

Sitarz nie ma w Polsce trującego sobowtóra. Mylony bywa z maślakiem pstrym (ma suchy kapelusz z drobnymi łuseczkami i mniejsze pory) oraz z maślakiem ziarnistym i zwyczajnym (pory drobne, regularne; maślak zwyczajny ma pierścień). Wszystkie te gatunki są jadalne. Przy grzybach o płowym kapeluszu wystarczy spojrzeć pod spód: sitarz ma rurki z dużymi, sitowatymi porami, a nie blaszki. Klejówka różowa rosnąca obok ma blaszki i jest jadalna, ale nie należy jej wrzucać do tego samego koszyka bez rozpoznania.

Zobacz też: Maślak pstry Maślak zwyczajny

Sitarz jest jadalny, ale mało ceniony: miąższ jest elastyczny i dość bezsmakowy. Najlepiej sprawdza się jako dodatek do mieszanych potraw grzybowych, w marynacie albo suszony i zmielony na proszek do sosów. Zbieraj młode, jędrne okazy, starsze szybko robią się wodniste. Fioletowe przebarwienie po ugotowaniu nie świadczy o zepsuciu.