🍄 Gdzie na grzyby, Warszawa

W promieniu ok. 25 km od centrum miasta lasy państwowe i objęte planami urządzenia lasu zajmują ok. 58 505 ha, czyli ok. 23% powierzchni. Gatunki panujące w drzewostanach: sosna (73%), brzoza (9%), dąb (8%), olsza (8%). Średni wiek drzewostanów to ok. 64 lat; młode, do 40 lat, to 13% powierzchni, a starsze niż 80 lat 32%.

Przewaga drzew iglastych (73%) to warunki dla podgrzybka brunatnego, borowika szlachetnego i maślaków: zwyczajnego, pstrego i sitarza. Brzozy (9%) to miejsce koźlarza babki; olsy (8%) są wilgotne i zwykle uboższe w cenione grzyby.

Terenem gospodarują nadleśnictwa: Chojnów, Jabłonna, Drewnica, Celestynów (Lasy Państwowe). Okresowe zakazy wstępu do lasu, np. z powodu zagrożenia pożarowego albo prac leśnych, ogłasza właściwe nadleśnictwo, a widać je na mapie Banku Danych o Lasach.

W promieniu ok. 30 km od centrum miasta są 53 obszary z zakazem zbioru grzybów (rezerwaty przyrody i parki narodowe). Najbliżej: rezerwat Jeziorko Czerniakowskie (ok. 5 km), rezerwat Las Bielański (ok. 7 km), rezerwat Skarpa Ursynowska (ok. 7 km), rezerwat Olszynka Grochowska (ok. 8 km), rezerwat Morysin (ok. 8 km), rezerwat Kawęczyn (ok. 9 km). Granice wszystkich zobaczysz na mapie województwa w trybie „Lasy”.

Dane: Bank Danych o Lasach (drzewostany Lasów Państwowych i lasów objętych planami urządzenia lasu; lasy prywatne bez planu nie są ujęte), granice rezerwatów i parków narodowych: GDOŚ. Stan: 25.10.2026.

Warszawa leży w Kotlinie Warszawskiej, szerokim obniżeniu doliny Wisły wypełnionym piaskami rzecznymi, to na nich, tam gdzie zachowały się fragmenty naturalnej roślinności, wykształciły się bory sosnowe. Problem w tym, że akurat te najlepiej zachowane fragmenty od dekad chroni się jako rezerwaty: Las Kabacki na południu miasta, sąsiadujący z nim od zachodu Las Natoliński na pograniczu Ursynowa i Wilanowa oraz Las Bielański na północy mają status rezerwatu przyrody, więc mimo że administracyjnie leżą w granicach stolicy, zbiór grzybów jest w nich zakazany tak samo jak w parku narodowym. Prawdziwy, legalny do zbioru las zaczyna się dopiero za granicami miasta. Na południu i południowym zachodzie ciągną się Lasy Chojnowskie i Lasy Nadarzyńskie, zwane też Młochowskimi, piaszczyste bory sosnowe z domieszką dębu, brzozy, osiki i świerka, poprzecinane dolinami Jeziorki i Zielonej, z charakterystycznymi wydmami śródlądowymi. Na południowy wschód, w stronę Otwocka i Celestynowa, rozciąga się Mazowiecki Park Krajobrazowy, ponad 70 procent jego powierzchni pokrywają bory sosnowe, świeże i bagienne, z enklawami starych dębów. Oba te kierunki mają zupełnie inny charakter niż piaszczysto-wydmowy Kampinoski Park Narodowy na zachodzie, gdzie bory przeplatają się z bagiennymi olsami w obniżeniach między pasami wydm, krajobraz wart zobaczenia, ale nie z koszykiem w ręku.

W obu legalnych kierunkach, chojnowsko-nadarzyńskim na południu i mazowieckim na południowym wschodzie, drzewostan jest podobny: sosna z domieszką dębu i brzozy, więc i runo się w dużej mierze pokrywa. Podgrzybek brunatny, maślak zwyczajny i kurka to gatunki pewne w obu kierunkach, owocujące od czerwca do listopada. Borowik szlachetny trzyma się starszych partii boru z domieszką dębu, takich fragmentów więcej jest w Lasach Chojnowskich i Nadarzyńskich niż w młodszym, bardziej jednorodnym drzewostanie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Koźlarz pomarańczowożółty rośnie tam, gdzie do sosny dochodzi brzoza, czyli głównie na skrajach dróg leśnych i w młodnikach. Jesienią, po pierwszych chłodniejszych nocach, w obu kierunkach pojawia się gąska zielonka, a u nasady starych sosen, kozia broda. Z ryzykownych gatunków trzeba znać dwa: muchomora sromotnikowego, który rośnie pod starymi dębami w obu kierunkach i jest najgroźniejszym trującym grzybem w Polsce, oraz zasłonaka czerwonego, śmiertelnie trującego mieszkańca czystych borów sosnowych, łatwego do pomylenia z rydzem albo z maślakiem odbarwionym przez deszcz. Wczesną wiosną, jeszcze przed sezonem grzybów koszykowych, pod sosnami w obu kierunkach pojawia się piestrzenica kasztanowata, trujący gatunek mylony czasem ze smardzem, na który trzeba uważać już od kwietnia.

Sezon pod Warszawą trwa zwykle od czerwca do listopada, ze szczytem w sierpniu i wrześniu w Lasach Chojnowskich i Nadarzyńskich oraz nieco później, we wrześniu i październiku, w piaszczystych borach Mazowieckiego Parku Krajobrazowego, gdzie podłoże potrzebuje więcej regularnych opadów, żeby grzybnia ruszyła na dobre. Bliskość dużej aglomeracji ma tu praktyczne znaczenie: im bliżej granic miasta, tym więcej zbieraczy przeczesuje las każdego weekendu, więc te same opady dają wyraźnie skromniejsze zbiory blisko Warszawy niż dalej od niej, po prostu dlatego, że grzyby są zbierane szybciej, niż zdążą urosnąć. Ostatnie fale sezonu, opieńki i gąska zielonka, trzymają się do pierwszych mocniejszych przymrozków, zwykle w listopadzie, a w łagodne jesienie sezon potrafi się przeciągnąć nawet do początku grudnia.

Do Lasów Chojnowskich i Nadarzyńskich najwygodniej dojechać drogą ekspresową S7 w stronę Grójca, zjeżdżając w rejonie Piaseczna lub Zalesia Górnego, obie miejscowości leżą tuż przy granicy kompleksu. Koleją dojedzie się liniami SKM i Kolei Mazowieckich do stacji Zalesie Górne lub Piaseczno, skąd szlaki piesze zaczynają się w zasadzie od peronu. Dobrym celem są też okolice Słomczyna i Ustanowa, gdzie las przechodzi w malownicze łąki nad Jeziorką, oraz rejon Nadarzyna i Rozalina po zachodniej stronie, bliżej Lasów Nadarzyńskich. W stronę Mazowieckiego Parku Krajobrazowego wygodnie jedzie się Wałem Miedzeszyńskim do Otwocka, około 25 kilometrów, albo koleją SKM do Międzylesia, skąd blisko do okolic Starej Miłosnej. Dalej na południowy wschód, w rejonie Celestynowa, około 40 kilometrów, las jest już mniej uczęszczany niż bliższe Warszawie fragmenty parku przy samym Otwocku. Kto ma na wyprawę cały dzień, a nie tylko popołudnie, może pojechać dalej, do Puszczy Kozienickiej, około 90 kilometrów na południe, albo Lasów Spalskich w podobnej odległości na południowy zachód, dwóch kompleksów, które dają zupełnie inny, mniej przeczesywany las niż popularne wśród warszawiaków Lasy Chojnowskie czy Mazowiecki Park Krajobrazowy.

Kampinoski Park Narodowy obejmuje zbiór grzybów całkowitym zakazem, tak jak w każdym parku narodowym w Polsce, straż parku patroluje teren i wystawia mandaty sięgające, według doniesień medialnych, do 500 złotych, a w przypadku gatunków chronionych nawet do 5 tysięcy. To samo dotyczy kolejnych spośród dwunastu oficjalnych rezerwatów przyrody w granicach administracyjnych Warszawy: Lasu Kabackiego na Ursynowie i Wilanowie, rezerwatu imienia Stefana Starzyńskiego chronionego od 1980 roku, sąsiadującego z nim od zachodu Lasu Natolińskiego na pograniczu Ursynowa i Wilanowa, rezerwatu grądowego ze starodrzewem i drzewami pomnikowymi, utworzonego w 1991 roku na 105 hektarach, oraz Lasu Bielańskiego na Bielanach, rezerwatu od 1973 roku. To jeden z najczęściej łamanych zakazów w stolicy, bo intuicyjnie te fragmenty lasu wyglądają na zwyczajny miejski park. Poza miastem sytuacja jest prostsza: w Lasach Chojnowskich i Nadarzyńskich oraz w Mazowieckim Parku Krajobrazowym zbiór na własny użytek jest dozwolony, trzeba tylko omijać oznaczone rezerwaty przyrody w ich granicach, w Mazowieckim Parku Krajobrazowym są to między innymi „Na Torfach”, „Żurawinowe Bagno” i rezerwat imienia króla Jana III Sobieskiego. Praktyczna zasada dla warszawiaka jest prosta: jeśli miejsce ma w nazwie „rezerwat” albo leży w granicach parku narodowego, koszyk zostaw w domu, samo miasto niestety nie oferuje żadnego legalnego miejsca do zbioru.

Kto nie ma samochodu, powinien wybrać kierunek Zalesie Górne lub Piaseczno, to jedyny z opisanych tu kierunków z dogodnym dojazdem koleją, bez przesiadek i bez konieczności dalszego marszu od stacji. Kierowcy z większą ilością czasu zyskują więcej, jadąc od razu w stronę Celestynowa albo dalej, do Puszczy Kozienickiej, im dalej od Warszawy, tym mniejsza konkurencja o te same grzyby w sobotni poranek. Warto wyjeżdżać przed świtem, zwłaszcza w weekend, bliskość ponaddwumilionowej aglomeracji oznacza, że popularne parkingi leśne przy Zalesiu Górnym czy Otwocku bywają zapełnione już przed ósmą rano. Przed wyjściem w nieznany fragment Lasów Chojnowskich czy Mazowieckiego Parku Krajobrazowego dobrze sprawdzić na mapie granice miejscowych rezerwatów, łatwiej zrobić to w domu z telefonem w ręku, niż tłumaczyć się później ze strażnikiem parku.

W lasach gospodarczych Lasów Państwowych zbiór na własne potrzeby jest dozwolony i bezpłatny. Zakaz obowiązuje w parkach narodowych, rezerwatach przyrody i uprawach do 4 m. → zasady zbierania grzybów.