🍂 Wrośniak różnobarwny

To saprotrof: rozkłada martwe drewno i powoduje jego białą zgniliznę. Najczęściej siedzi na pniakach, leżących kłodach i opadłych gałęziach drzew liściastych, takich jak buk, dąb, brzoza, olsza, wierzba czy topola; na drewnie iglastym, na przykład jodłowym lub świerkowym, trafia się rzadko. Często pojawia się szybko po ścięciu albo obumarciu drzewa, czasem zachowuje się też jak słaby pasożyt na osłabionych żywych drzewach. W Polsce jest bardzo pospolity w lasach, zaroślach, parkach i ogrodach, brakuje go tylko w wyższych partiach gór. Owocniki są trwałe i można je oglądać przez cały rok; najbardziej rzucają się w oczy jesienią i zimą, gdy w lesie jest mniej innych grzybów.

Owocniki to cienkie półeczki szerokie na 3–8 cm, rzadko do 10 cm, i grube zaledwie na kilka milimetrów. Przyrastają bokiem do drewna, zwykle po kilkanaście lub kilkadziesiąt naraz, zachodząc na siebie jak dachówki albo układając się w rozety. Najbardziej charakterystyczny jest wierzch: koncentryczne, wąskie strefy w odcieniach brązu, szarości, ochry, rdzawej czerwieni, granatu i niemal czerni, na przemian aksamitne i bardziej gładkie, jedwabiście połyskujące. Brzeg jest cienki, ostry, zwykle jaśniejszy, białawy lub kremowy. Stare owocniki bywają zielonkawe od porastających je glonów. Owocnik jest giętki i skórzasty, nie twardy jak kopyto hubiaka. Spód jest biały do kremowego, z czasem jasnobrązowy, pokryty bardzo drobnymi porami (kilka na milimetr), słabo widocznymi gołym okiem, które po ucisku nie zmieniają barwy. Miąższ jest biały, cienki i elastyczny.

Grupa cienkich, strefowanych hub jest trudna, a wrośniak różnobarwny bywa bardzo zmienny, dlatego zawsze patrz na kilka cech naraz. Wrośniak szorstki (Trametes hirsuta) ma grubszy owocnik, wyraźnie szorstko owłosiony wierzch w szarych, białawych lub kremowych tonach i zwykle brak mu kontrastowych, kolorowych pasów. Wrośniak strefowany (Trametes ochracea) jest grubszy i sztywniejszy, matowy, najczęściej kasztanowy lub szarokakaowy, a u nasady ma garbek. Wrośniak garbaty jest wyraźnie większy i grubszy, białawy, z garbem przy podłożu i wydłużonymi, jamkowatymi porami. Z wierzchu najbardziej podobne bywają skórniki, na przykład skórnik szorstki (Stereum hirsutum): spód skórnika jest jednak zupełnie gładki, bez porów, a u młodych okazów żółtopomarańczowy. Blaszkowiec drobnozarodnikowy (Lenzites betulina) ma podobny, owłosiony i strefowany wierzch, ale pod spodem prawdziwe blaszki. Najprostszy test: odwróć owocnik i obejrzyj spód pod lupą; drobne pory to rodzaj Trametes, gładka powierzchnia to skórnik, blaszki to blaszkowiec. Żaden z tych gatunków nie jest grzybem jadalnym, więc pomyłka nie grozi zatruciem w zwykłym sensie, ale ma znaczenie, gdy ktoś sam suszy „wrośniaka”, bo łatwo zebrać zupełnie inny grzyb.

Zobacz też: Wrośniak szorstki Skórnik szorstki Wrośniak garbaty

Nie dotyczy, w Polsce i w Europie grzyb uznawany za niejadalny: jest cienki, łykowaty i zbyt twardy, by go jeść. W tradycji chińskiej bywa używany jako składnik wywarów. Najwięcej uwagi poświęcono mu jednak w Japonii, gdzie z owocników uzyskuje się oczyszczony polisacharyd PSK (krestin), od połowy lat 70. zatwierdzony tam jako dodatek do standardowego leczenia niektórych nowotworów, głównie po operacji i razem z chemioterapią (opis badań: PDQ „Medicinal Mushrooms”, National Cancer Institute, USA). Wyniki tych badań dotyczą wystandaryzowanego preparatu, nie suszu z lasu ani suplementów diety. Ten sam opis NCI podkreśla, że amerykańska FDA nie zatwierdziła grzybów leczniczych do leczenia jakiejkolwiek choroby. Nie zalecamy samodzielnego przyjmowania przetworów z wrośniaka.